VVD, D66 en CDA gaan in Leidschendam-Voorburg nog niet direct formeel onderhandelen over een nieuw college. De drie partijen beginnen eerst met een preverkenning: een gesprek waarin moet blijken of er voldoende basis en vertrouwen bestaat om daadwerkelijk aan coalitieonderhandelingen te beginnen.

Dat is de uitkomst van de extra raadsvergadering van donderdagavond over de inmiddels bijna zes maanden durende collegevorming. Informateurs Fatma Koşer Kaya en Meindert Smallenbroek hadden geadviseerd om VVD, D66 en CDA zo snel mogelijk met elkaar te laten onderhandelen. De drie partijen beschikken met respectievelijk acht, zeven en vier zetels over negentien van de 35 raadszetels en daarmee over een meerderheid.

Dat de rekensom klopt, betekent volgens verschillende ingewijden echter nog niet dat er ook inhoudelijk vanzelfsprekend een coalitie ligt. Achter de schermen worden juist vraagtekens gezet bij de onderwerpen waarop VVD, D66 en CDA elkaar voldoende kunnen vinden om de komende jaren gezamenlijk te besturen.

Volgens ingewijden ontstond donderdagavond bovendien verbazing over de druk die tijdens het debat op partijen werd gelegd om deze combinatie een kans te geven. "Dit moet slagen", was een gehoorde uitspraak. Sommige betrokkenen ervaren de boodschap dat juist deze drie partijen nu met elkaar moeten spreken als weinig vrijblijvend.

Daarmee speelt niet alleen de inhoud een rol. Ook de onderlinge verhoudingen in de gemeenteraad zijn inmiddels een belangrijk onderdeel van het formatieprobleem geworden. De informateurs constateerden eerder al dat het vertrouwen tussen partijen door de mislukte formatierondes is beschadigd. Volgens verschillende raadsleden is de sfeer inmiddels ondermaats.

De preverkenning moet daarom duidelijk maken of VVD, D66 en CDA überhaupt voldoende basis zien om een volgende stap te zetten. Daarbij zal niet alleen worden gekeken naar mogelijke inhoudelijke overeenkomsten, maar ook naar de bereidheid om elkaar politiek voldoende ruimte en vertrouwen te geven.

Een van de eerste moeilijke dossiers is Vlietland. De informateurs adviseerden de drie partijen om hierover al aan het begin van eventuele onderhandelingen duidelijke afspraken te maken, met als uitgangspunt dat het gebied ‘zo groen mogelijk’ blijft. Juist Vlietland speelde tijdens eerdere formatierondes een belangrijke rol.

De extra raadsvergadering heeft daarmee nog geen doorbraak opgeleverd. Er ligt wel een nieuwe route: eerst de preverkenning en pas wanneer die voldoende perspectief biedt, kunnen VVD, D66 en CDA beginnen aan daadwerkelijke onderhandelingen.

Na bijna een half jaar formeren blijft daarmee dezelfde vraag boven de lokale politiek hangen: is een meerderheid van negentien zetels ook inhoudelijk en onderling sterk genoeg om uiteindelijk een stabiel college te vormen?