Waarom zou de gemeente alles zelf moeten regelen als inwoners bepaalde taken misschien beter, goedkoper of slimmer kunnen uitvoeren? Die vraag staat centraal bij het zogenoemde uitdaagrecht. Een nieuw ingekomen stuk met de titel ‘Kansen met het uitdaagrecht’ brengt deze vorm van burgerparticipatie opnieuw onder de aandacht van de gemeenteraad van Leidschendam-Voorburg.

Het uitdaagrecht biedt inwoners en maatschappelijke organisaties zonder winstoogmerk de mogelijkheid om gemeentelijke taken over te nemen. Denk bijvoorbeeld aan het onderhouden van openbaar groen, het beheren van een speeltuin of het verzorgen van bepaalde voorzieningen in de wijk. Het uitgangspunt is dat bewoners zelf verantwoordelijkheid kunnen nemen voor hun leefomgeving wanneer zij daarvoor een goed plan hebben.

Leidschendam-Voorburg heeft het uitdaagrecht al opgenomen in de Participatieverordening 2023. Daarmee bestaat er een formele regeling voor inwoners die een gemeentelijke taak willen overnemen. Toch is de vraag hoe bekend deze mogelijkheid is en hoeveel inwoners er daadwerkelijk gebruik van maken.

Wie de gemeente wil uitdagen, moet met een concreet voorstel komen. Daarin moet staan welke taak wordt overgenomen, waarom inwoners deze beter of anders kunnen uitvoeren en hoe de organisatie en financiering worden geregeld. Ook moet duidelijk zijn of er voldoende draagvlak bestaat in de buurt.

De gemeente beoordeelt vervolgens of het voorstel haalbaar en wenselijk is. Volgens de participatieverordening moeten initiatiefnemers binnen acht weken een eerste reactie ontvangen. Wanneer een voorstel wordt goedgekeurd, worden afspraken gemaakt over de uitvoering, het beschikbare budget en de verantwoordelijkheden.

Een belangrijk uitgangspunt is dat het niet uitsluitend om kostenbesparing hoeft te gaan. Ook maatschappelijke meerwaarde kan een reden zijn om een taak aan inwoners over te dragen. Zo kan een bewonersgroep het groenonderhoud in een wijk op een manier organiseren die beter aansluit bij de wensen van omwonenden.

In Leidschendam-Voorburg zijn al voorbeelden van bewonersinitiatieven rond de inrichting en het beheer van groen. Het Balklandpark in Voorburg-Noord wordt in landelijke informatie over het uitdaagrecht genoemd als voorbeeld van een initiatief waarbij inwoners een belangrijke rol spelen.

De gemeente werkt daarnaast met een experimenteerprogramma voor inwonerparticipatie in de periode 2024 tot en met 2027. Daarin wordt onderzocht hoe bewoners op vernieuwende manieren kunnen samenwerken met de gemeente. Onder meer de herinrichting van Voorburg-Noord en maatregelen rond de Mall of the Netherlands maken deel uit van dit programma.