Niet alleen extreme hitte, maar vooral lage temperaturen vormen een serieus gezondheidsrisico. In Leidschendam-Voorburg overlijden jaarlijks naar schatting 54 inwoners aan de gevolgen van kou. Dat blijkt uit nieuw onderzoek van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM). Vooral ouderen en mensen met een kwetsbare gezondheid lopen tijdens koude perioden extra risico.

Nu de temperaturen dalen en de wintermaanden dichterbij komen, groeit de aandacht voor de gevolgen van koud weer. Hoewel hittegolven doorgaans veel publiciteit krijgen, blijkt uit het onderzoek dat kou over een heel jaar genomen een grotere bijdrage levert aan de sterfte dan warmte.

Het gaat daarbij niet uitsluitend om mensen die buiten aan extreme kou worden blootgesteld. Ook langdurig verblijf in onvoldoende verwarmde woningen kan gezondheidsproblemen veroorzaken of bestaande aandoeningen verergeren.

Ouderen lopen extra risico
Vooral ouderen zijn kwetsbaar wanneer de temperatuur langdurig laag blijft. Naarmate mensen ouder worden, heeft het lichaam meer moeite om de lichaamstemperatuur op peil te houden. Daarnaast kunnen bestaande hart- en longaandoeningen door kou verergeren.

Lage temperaturen zorgen ervoor dat bloedvaten zich vernauwen, waardoor de bloeddruk kan stijgen en het hart zwaarder wordt belast. Dat vergroot onder bepaalde omstandigheden de kans op ernstige cardiovasculaire problemen.

Ook luchtwegaandoeningen kunnen tijdens koude perioden vaker opspelen. Mensen met astma, COPD of andere chronische ziekten behoren daardoor tot de groepen die extra voorzichtig moeten zijn.

Koude woningen vormen gezondheidsrisico
Niet alleen het weer buiten speelt een rol. Ook de temperatuur binnenshuis is belangrijk. Vooral mensen die vanwege hoge energiekosten minder stoken, kunnen gedurende langere tijd aan ongezond lage temperaturen worden blootgesteld.

Dat kan extra problematisch zijn voor huishoudens met een laag inkomen, ouderen die alleen wonen en inwoners van slecht geïsoleerde woningen.

Een voldoende verwarmde woning, goede isolatie en tijdige aandacht voor gezondheidsklachten kunnen helpen om de risico's te beperken. Voor kwetsbare bewoners wordt doorgaans een binnentemperatuur van ongeveer 18 graden of hoger geadviseerd, afhankelijk van hun persoonlijke gezondheidssituatie.

Niet altijd direct herkenbaar
De gevolgen van kou zijn niet altijd onmiddellijk zichtbaar. Waar bij extreme hitte vaak snel duidelijk wordt dat hoge temperaturen een rol spelen, kunnen gezondheidsproblemen door kou zich geleidelijk ontwikkelen.

Het aantal van gemiddeld 54 sterfgevallen in Leidschendam-Voorburg betreft een statistische schatting van sterfte die aan koude temperaturen kan worden toegeschreven. Het betekent dus niet dat jaarlijks 54 inwoners rechtstreeks door onderkoeling overlijden.

Juist doordat kou bestaande aandoeningen kan verergeren, is het verband met overlijden in individuele gevallen niet altijd eenvoudig vast te stellen.

Aandacht voor kwetsbare inwoners
De onderzoeksresultaten onderstrepen het belang van aandacht voor kwetsbare inwoners tijdens de winter. Familieleden, buren en mantelzorgers kunnen daarbij een belangrijke rol spelen door regelmatig contact te houden met ouderen en mensen die gezondheidsproblemen hebben. Ook voor gemeenten ligt er een aandachtspunt. Maatregelen tegen energiearmoede, ondersteuning bij woningisolatie en het verbeteren van de leefomstandigheden van kwetsbare huishoudens kunnen bijdragen aan het verminderen van gezondheidsrisico's.

Voor Leidschendam-Voorburg maken de cijfers duidelijk dat winterkou niet alleen ongemak veroorzaakt, maar ook ernstige gevolgen kan hebben voor de volksgezondheid. De komende maanden verdienen vooral ouderen, chronisch zieken en inwoners die hun woning moeilijk warm kunnen houden extra aandacht.